فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سي حاققيندا
گولدورو (ميزاح) و داها دوغروسو يازماق، باشقا بير شئيدير، اله شديري (تنقيد) يازماق باشقا بير شئي. من بونلارين بير بيرينه قاريشديريلماماسيندان يانايام.
سيزين يازينيزين جيددي بؤلومونه گئچه رسه م:
١-عره ب اليفبالي تورك ايملاسي، فونئتيكله شديريلمه ليدير. اولايين اؤزه تي بودور و منيم عره ب اليفباسيني به يه نيب به يه نمه ديييمله ايلگيلي دئييلدير. اورتادا بير داعوا دا يوخدور. بورادا عره ب كؤكه نلي تورك اليفباسينين اؤلچونله شديريلمه سي (ايستانداردلاشديريلماسي) و بو آرادا فتحه نين نئجه گؤسته ريلمه سي تارتيشيلير. بو تارتيشما ايسه، اويقون بير چؤزوم بولونونجايا ده ك داوام ائده جه كدير و ائتمه ليدير ده.
٢-بورادا گئده ن تارتيشما، عره ب كؤكه نلي تورك اليفباسيني ايستانداردلاشديرمادا هانسي ايلكه له رين تمه ل آلينماسي گره كدييينده دير. منجه بو ايلكه له ر، فونئتيك اولماق، منطيقلي اولماق، ايچ تناقوضو اولماماق، ايستيثناسي اولماماق و فارس اليفباسي و ايملاسيني تمه ل آلماماق كيمي اساسلارا دايانماليدير. بونلارين ان اؤنه ملي ميصداقي ايسه فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سيدير. فونئتيك اليفبادا فتحه كسينليكله گؤسته ريلمه ليدير، منجه بونون ان اويقون يولو ايسه، فتحه ني "ه" ايله گؤسته رمه كدير.
٣-بيزيم تورك ديلي، تورك يازيمي (ايملاسي) و تورك اليفباسي ايله خطاب ائتديييميز كيتله، فارس اليفباسينا آليشميش گئچه ن نسل دئييل؛ فارسلاردان، فارس ديلي و ايملاسيندان قورتولماق ايسته يه ن و اؤز اليفباسي ايله ايملاسينا صاحيب اولماق گره كديييني دوشونه ن گنج قوشاقدير.
٤-فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سي، ايلك باشدا فارس يازيسيني تمه ل آلان و اونا آليشانلار و اؤزه لليكله اسكي قوشاق اوچون غريبه گله بيلير. آنجاق بو اولومسوز غريبه ليك، تورك ايملاسينين فونئتيكله شمه سي، اؤلچونله شديريلمه سي (ايستانداردلاشماسي) و ايستيثناسيزلاشديريلماسي كيمي يارارلارين قاباغيندا چوخ دا اؤنه ملي دئييلدير. قالدي كي بو غريبه ليك گئچيجيدير. بيز عره ب اليفبالي فارس ايملاسينا آليشديغيميز كيمي، عره ب اليفبالي تورك ايملاسينا دا قيسا سوره ده آليشابيله ريك و آليشيريق دا.
٥-دوغرودور، فتحه نين "ه" ايله يازيلماسي، اؤزه لليكله فارسجا و عره بجه كلمه له ري، داها غريبه حالا سالير، اؤرنه يين "موقتي"ني فونئتيك اولاراق "مووه ققه تي" بيچيمينده يازماق كيمي. آنجاق بو اؤزلويونده كؤتو دئييل، ترسينه چوخ ياخشي بير دورومدور. چونكو اينسانلارين "مووه ققه تي" كيمي غريبه و ديسكينديريجي فارس و عره ب سؤزله رين يئرينه، "گئچيجي" كيمي گؤزه ل و قيسا توركجه كلمه له ر ايشله تمه له رينه نده ن اولار. بو ايسه، ديليميزين فارس ديلي ايستيلاسيندان قورتولماسينا كؤمه ك ائده ر.
٦-شهرييار`ين سوموكله رينين قبريستاندا -فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سينده ن دولايي- سيزلاديغيني سانميرام. اويغورلار و كوردله ر منيمسه ديكله ري عره ب كؤكه نلي فونئتيك اليفبالاريندا فتحه ني "ه" ايله گؤسته ريرله ر، آمما نه ماحميت كاشغارلي`نين و نه ده ملاي جزيري`نين سوموكله رينه بير شئي اولماييب. شهرييار`ينكينا دا بير شئي اولماز.
٧-عره ب كؤكه نلي تورك اليفباسي و ايملاسينين منطيقلي و فونئتيكله شديريلمه سي و بو آرادا فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سي، بوگون بيزيم ديل آلانيندا ان تمه ل ائحتيياجلاريميزدان بيري اولوب و گونده ميميزين ان باشيندا يئر آلماقدادير. تورك ديلي عره ب و لاتين اليفبالاري ايله يازيلديغي مودده تجه، بو اليفبالار و اونلارين اساسيندا يازيم و يازيم (اورتوقرافي) اؤلچونله شديريلمه ليدير. نئجه كي بو ايشي كوردله ر هم عره ب كؤكه نلي هم لاتين كؤكه نلي كورد اليفبالاري و اورتوقرافيله ري اوچون ياپيبلار. اؤلچون اليفبا و ايملا اولوشدورولماديقجا، بونو اولوشدورماق هميشه بيزيم گونده ميميزده اولاجاقدير. ايستاندارد اليفبا و ايملا اولوشدوقدان سونرا دا اونو گليشديرمه هر زامان گونده مده قالاجاقدير.
٨-ايندي ايران و عيراقدا توركجه يازانلار، عره ب اليفباسيني ايشله ديرله ر. ايشله ديله ن بير اليفبانين اكسيكليكله رينين گيده ريلمه سي و گليشديريلمه سي، او اليفباني ايشله ده ن توپلومون ديل و مده نييه ت باخيميندان ايله رله مه سي اوچون قاچينيلمازدير. آيريجا ياخيندا ايران دئوله تي اوخوللاردا توركجه ني آز و يا چوخ اؤزگور بيراخيرسا، گينه ده بو توركجه- هئچ اولماسا ايلك باشدا- عره ب اليفباسي ايله يازيلاجاقدير. دولاييسي ايله بيزيم عره ب اليفباسي و عره ب كؤكه نلي ايملاميزين اكسيكليكله ريني بوتونله مه ك و اونو ايستانداردلاشديرماقدان باشقا بير چاراميز يوخدور. بو دوغرولتودا آتيلماسي گره كه ن ايلك آدديم، منجه، يوزده يوز فونئتيك بير اليفبا و ايملا منيمسه مه كدير. بو باغلامدا فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سي گره كدييي ايسه، اؤز اؤزونه اورتايا چيخير.
٩- آرتيق يئني نسيل ده فونئتيك اولان و فارس ايملاسيني تمه ل آلمايان بير اليفبا و ايملانين گره كديييني گونده ن گونه داها چوخ باشا دوشور. بونا قوشوت اولاراق هر گون فونئتيك يازان يازار و قوشارلارين سايييسي آرتماقدادير. اليفباميزين فونئتيكله شديريلمه سي- فتحه نين "ه" ايله گؤسته ريلمه سي آخيمينا ديره نه ن موحافيظه كار يا دا فارس مركه زلي شخصييه تله ريميز، تاريخ و گليشمه يه ديره نيرله ر. بونونسا عاقيبه تي اوتوزماقدان باشقا بير شئي اولابيلمه ز.
١٠-بو سورونو چؤزمه ك دوغرولتوسوندا اؤنه ريله ن و يا منيمسه نه ن چؤزومله ر ده "هره نين بير ساز چاليب اؤز زيرناسينا اويناماسي" دئييلدير. اولايي بئله گؤرمه ك و آلقيلاماق سون دره جه يانليشدير. بو اؤه نه ري و چؤزومله ر، ايله رييه دوغرو آتيلان تاريخي آدديملاردير و عره ب اليفباسينا "چ"، "گ"، "ژ" حرفله ريني آرتيرماق قده ر اؤنه مليدير.
١١-توركجه يازماق و ياراتماقلا اوغراشانلار اليفبا و ايملا مساله سينه هم عره ب كؤكه نلي و هم لاتين كؤكه نلي و بو قونولاردا گئده ن تارتيشمالار، آيرينتيلاري و سوره جينه يئته رينجه تانيشديرلار. بيزيم سورونلاريميزدان بيري ده، بونلارين هئچ بيرينده ن خبه ري اولمايانلارين و بو قونولاري ايلك دفعه ائشيده نله رين، دوغرو دوزگون تك بير سطير توركجه يازماميش اولانلارين، ايلك كز بئله تارتيشمالاري گؤرونجه و دويونجا، چاش باش قاليب و بونلاري منيم يا دا سيزين ايختيراع ائتديييميزي سانمالاري، سونرا دا پانيييه قاپيليب اؤز عاله مله رينده آنلامي و نه اولدوغونو بيله باشا دوشمه ديكله ري ميلله حره كه تي بيزيم اليميزده ن قورتارمايا قالخيشماسيدير. كي بو دا دوغال اولاراق كومئدي تيراژيك سونوجلار دوغورور. بو اينسانلار تيپيك اولاراق اولايلارين درينليك، چوخ يؤنلولوك و قارماشيقليغيني قاوراماقدان عاجيز اولان و آشيري داورانمايا ياتقين سطحي و دار گؤروشلو اينسانلارديرلار.
سايقيلاريملا
مئهران باهارلي
--------------
يوخاريداكي يازي، بو اي مئيله يانيتدير:
سلام قارداش منیم ديلیم آجی بیبر کیمی یاندیراندیر نه ائدیم بیلمیرم مهران بی یازیلارنیزین ایچریکلیلي گؤزل و ده یرلی دیر اما یازی قایدانیز اولدوقجا برباد و گئتدیکجه پیسلشیرآخی سیز آللاه بو نه محمدی دی یازمیسا
محه ممه د حوسئين شهرييار واللاه شهریار بونو گؤرسه آدین دئشیب بیر هجالی بیر آد تاپاردی و یا آذربایجان نه زماناندان آزربايجان اولموش گلین دوغروداندا بوگونکو گوندمده اولان پروبلملریمزه چوزوم تاپاق نه اینکی هره بیر ساز چالیب اوز زیناسینا اویناسین اگر عرب الفا به سین بینمیزسن باری لاتین یاز هم اوزون راضی اول همده اؤلنلریمیزواللاه بوگون جومعه آخشامي شهریارین سوموکلری قبریستاندا اينان سنین بو محه ممه د حوسئين شهرييار يازماغینان سیزلاییرساغ اولون
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-2:27 PM